prof. dr hab. Maria Agnieszka Bzowska

Zakład Biofizyki
Instytut Fizyki Doświadczalnej
Uniwersytet Warszawski
Żwirki i Wigury 93
02-089 Warszawa

Telefon: +48 22 5540789

E-mail: abzowska@biogeo.uw.edu.pl

W 2007 roku wraz z Dr Anną Modrak-Wójcik, przy wsparciu całego zepołu Zakładu Biofizyki, utworzyła program dwóch specjalności nowego autorskiego interdyscyplinarnego kierunku studiów "Zastosowania fizyki w biologii i medycynie", który w roku 2009 przyjął pierwszych studentów.

Tematyka badawcza

Struktura i molekularny mechanizm działania enzymów, oddziaływania białko/ligand, krystalografia białek, spektroskopia molekularna; ostatnio także konkurencja między prawidłowym zwijaniem a agregacją białek. Główne osiągnięcia badawcze: wyznaczenie struktury przestrzennej i zaproponowanie molekularnego mechanizmu katalizy enzymów z rodziny fosforylaz nukleozydów purynowych - ważnych enzymów metabolizmu kwasów nukleinowych. Bliska współpraca z Beatą Wielgus-Kutrowską i Janem Antosiewiczem.

Wykształcenie i doświadczenie zawodowe

1984 Magister fizyki w zakresie biofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski
1984-1990 Zakład Biofizyki, Instytut Fizyki Doświadczalnej, Uniwersytet Warszawski, asystent
1990 Doktor fizyki w zakresie biofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski
1990 - Zakład Biofizyki, Instytut Fizyki Doświadczalnej, Uniwersytet Warszawski, adiunkt
1993-2002 Regularne pobyty badawcze (1-3 miesiące rocznie) w laboratorium prof. Wolframa Saengera, Institut für Kristallographie, Freie Universität Berlin
2003 Doktor habilitowany, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski

Wybrane publikacje

  1. A. Bzowska, E. Kulikowska, D. Shugar, Properties of purine nucleoside phosphorylase (PNP) of mammalian and bacterial origin. Z. Naturforsch. 45c, 59-70 (1990).
    cytowana ponad 50 razy
  2. A. Bzowska, M. Luic, W. Schroder, D. Shugar, W. Saenger, G. Koellner, Calf spleen purine nucleoside phosphorylase: purification, sequence and crystal structure of its complex with N(7)-acycloguanosine inhibitor. FEBS Letters 367, 214-218 (1995).
    cytowana ponad 40 razy
  3. G. Koellner, M. Luić, D.Shugar, W. Saenger and A. Bzowska, Crystal structure of calf spleen purine nucleoside phosphorylase in a complex with hypoxanthine at 2.15 Ĺ resolution. J. Mol. Biol. 265, 202-216 (1997).
    cytowana 60 razy lub więcej
  4. G. Koellner, M. Luić, D. Shugar, W. Saenger and A. Bzowska, Crystal structure of the ternary complex of E. coli purine nucleoside phosphorylase with formycin B, a structural analogue of the substrate inosine, and phosphate (sulphate) at 2.1 Ĺ resolution. J. Mol. Biol. 280, 153-166 (1998).
    cytowana 50 razy lub więcej
  5. B. Wielgus-Kutrowska, J. Tebbe, J. Wierzchowski, D. Shugar, W. Saenger, G. Koellner and A. Bzowska, Binding of substrates by purine nucleoside phosphorylase (PNP) from Cellulomonas sp. - kinetic and spectrofluorimetric studies. Nucleosides and Nucleotides 18, 871-872 (1999).
  6. J. Tebbe, A. Bzowska, B. Wielgus-Kutrowska, W. Schröder, Z. Kazimierczuk, D. Shugar, W. Saenger, W. and G. Koellner, Crystal structures of purine nucleoside phosphorylase (PNP) from Cellulomonas sp. and its implications of the molecular mechanism of trimeric PNPs. J. Mol. Biol. 294, 1239-1255 (1999).
    cytowana 40 razy lub więcej
  7. A. Bzowska, E. Kulikowska, and D. Shugar, Purine nucleoside phosphorylase: properties, functions and clinical aspects. Pharmacology & Therapeutics 88, 349-425 (2000).
    cytowana 200 razy lub więcej
  8. M. Luić, G. Koellner, D. Shugar, W. Saenger and A. Bzowska, Calf spleen purine nucleoside phosphorylase: structure of its ternary complex with an N(7)-acycloguanosine inhibitor and a phosphate anion. Acta Cryst. D57, 30-36 (2001).
  9. G. Koellner, A. Bzowska, B. Wielgus-Kutrowska, M. Luić, T. Steiner, W. Saenger and J. Stępiński, Open and closed conformation of the E. coli purine nucleoside phosphorylase active center and implications for the catalytic mechanism. J. Mol. Biol. 315, 351-371 (2002).
  10. A. Bzowska, Calf spleen purine nucleoside phosphorylase: complex kinetic mechanism, hydrolysis of 7-methylguanosine, and oligomeric state in solution. Biochim. Biophys. Acta 1596, 293-317 (2002).
  11. B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, J. Tebbe, G. Koellner and D. Shugar, Purine nucleoside phosphorylase from Cellulomonas sp.: physicochemical properties and binding of substrates determined by ligand-dependent enhancement of enzyme intrinsic fluorescence, and by protective effects of ligands on thermal inactivation of the enzyme. Biochim. Biophys. Acta 1597, 320-334 (2002).
  12. B. Wielgus-Kutrowska, A. Holy, J. Frank, G. Koellner and A. Bzowska, Interactions of trimeric purine nucleoside phosphorylases with ground state analogues - calorimetric and fluorimetric studies. Nucleosides, Nucleotides and Nucleic Acids 22, 1695-1698 (2003).
  13. A. Bzowska, G. Koellner, B. Wielgus-Kutrowska, A. Stroh, G. Raszewski, A. Holý, T. Steiner, J. Frank, Crystal structure of calf spleen purine nucleoside phosphorylase with two full trimers in the asymmetric unit: important implications for the mechanism of catalysis. J. Mol. Biol. 342, 1015-1032 (2004).
  14. M. Luić, G. Koellner, T. Yokomatsu, S. Shibuya and A. Bzowska, Calf spleen purine-nucleoside phosphorylase: crystal structure of the binary complex with a potent multisubstrate analogue inhibitor. Acta. Cryst. D 60, 1417-1424 (2004).
  15. J. Wierzchowski, A. Bzowska, K. Stępniak, D. Shugar, Interactions of calf spleen purine nucleoside phosphorylase with 8-azaguanine, and a bisubstrate analogue inhibitor: implications for the reaction mechanism. Z. Naturforsch. 59c, 713-725 (2004).
  16. B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, Kinetic properties of Cellulomonas sp. purine nucleoside phosphorylase with typical and non-typical substrates: implications for the reaction mechanism. Nucleosides, Nucleotides and Nucleic Acids 5-7, 471-476 (2005).
  17. K. Banach, E. Bojarska, Z. Kazimierczuk, L. Magnowska, A. Bzowska, Kinetic model of oxidation catalyzed by xanthine oxidase - the final enzyme in degradation of purine nucleosides and nucleotides. Nucleosides, Nucleotides and Nucleic Acids 5-7, 465-469 (2005).
  18. M. Długosz, A. Bzowska, J, Antosiewicz, Stopped-flow studies of guanine binding by calf spleen purine nucleoside phoshorylase. Biophys. Chem. 115, 67-76 (2005).
  19. J. Behlke, G. Koellner, A Bzowska, Oligomeric structure of mammalian purine nucleoside phosphorylase in solution determined by analytical ultracentrifugation. Z. Naturforsch. 60c (2005).
  20. B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, Probing the mechanism of purine nucleoside phosphorylase by steady-state kinetic studies and ligand binding characterization determined by fluorimetric titrations. Biochim. Biophys. Acta 1764, 887-902 (2006).
  21. A. Modrak-Wójcik, K. Stepniak, V. Akoev, M. Żółkiewski, A. Bzowska, Molecular architecture of E. coli purine nucleoside phosphorylase studied by analytical ultracentrifugation and CD-spectroscopy. Prot. Sci. 15, 1794-1800 (2006).
  22. B. Wielgus-Kutrowska, J. Antosiewicz, M. Długosz, A. Holý, A. Bzowska, Towards the mechanism of trimeric purine nucleoside phosphorylases: stopped-flow studies of binding of multisubstrate analogue inhibitor - 2-amino-9-[2-(phosphonomethoxy)-ethyl]-6-sulfanylpurine. Biophys. Chem. 125, 260-268 (2007).
  23. B. Wielgus-Kutrowska, M. Narczyk. A. Buszko, A. Bzowska, P. Clark, Folding and unfolding of non-fluorescent mutant of green fluorescent protein. J. Phys.: Condens. Matter 19, 285223 (2007).
  24. A. Modrak-Wójcik, K. Stepniak, B. Kierdaszuk, A. Bzowska, Is purine nucleoside phosphorylase an example of a morpheein? J. Phys.: Condens. Matter, 19, 285219 (2007).
  25. K Breer, A. Girstun, B. Wielgus-Kutrowska, K. Staroń, A. Bzowska, Overexpression, purification and characterization of functional calf purine nucleoside phosphorylase (PNP). Protein Expr Purif. 61, 122-130 (2008).
  26. J. Antosiewicz, K Breer, A. Bzowska, B. Wielgus-Kutrowska, On the analysis of fluorimetric titration curves of purine nucleoside phosphorylase. Nucleic Acids Symp Ser (Oxf) 52, 671-672 (2008).
  27. A. Bzowska, L Magnowska, Simple and universal method to determine dissociation constants for enzyme/ligand complexes. Nucleic Acids Symp Ser (Oxf) 52 669-670 (2008).
  28. A. Bzowska, Formycins and their analogues: purine nucleoside inhibitors and their applications in immunosuppression and cancer., in .Modified nucleosides. P. Herdewijn, ed., Wiley (2008).
  29. K. Breer, B. Wielgus-Kutrowska, A. Girstun, K. Staron, M. Hashimoto, S. Hikishima, T. Yokomatsu, A. Bzowska, Overexpressed proteins may act as mops removing their ligands from the host cells: a case study of calf PNP, BBRC, 391, 1203-1209 (2010).
  30. G. Chojnowski, K. Breer, M. Narczyk, B. Wielgus-Kutrowska, H. Czapinska, M. Hashimoto, S. Hikishima, T. Yokomatsu, M. Bochtler, A. Girstun, K. Staron, A. Bzowska, 1.45 . resolution crystal structure of recombinant PNP in complex with a pM multisubstrate analogue inhibitor bearing one feature of the postulated transition state, BBRC, 391, 703-708 (2010).
  31. S. Hikishima, M. Hashimoto, L. Magnowska, A. Bzowska, T. Yokomatsu, Structural-based design and synthesis of novel 9-deazaguanine derivatives having a phosphate mimic as multi-substrate analogue inhibitors for mammalian PNPs, Bioorg. Med. Chem. 18, 2275-2284 (2010).
  32. L. Glava1-Obrovac, M. Suver, Sadao Hikishima, M. Hashimoto, T. Yokomatsu, L. Magnowska, A. Bzowska, Antiproliferative Activity of Purine Nucleoside Phosphorylase Multisubstrate Analogue Inhibitors Containing Difluoromethylene Phosphonic Acid against Leukemia and Lymphoma Cells, Chemical Biology and Drug Design 76, 392-399 (2010).
  33. K. Breer, L. Glava1-Obrovac, M. Suver, S. Hikishima, M. Hashimoto, T. Yokomatsu, B. Wielgus-Kutrowska, L. Magnowska, A. Bzowska, 9-Deazaguanine derivatives connected by a linker to difluoromethylene phosphonic acid are slow-binding picomolar inhibitors of trimeric purine nucleoside phosphorylase, FEBS Journal 277, 1747-1760 (2010).
  34. J. Krasowska, M. Olasek, A. Bzowska, P.L. Clark, B. Wielgus-Kutrowska, The comparison of aggregation and folding of enhanced green fluorescent protein (EGFP) by spectroscopic studies, Spectroscopy 24, 343-348 (2010).
  35. G. Mikleusević, Z. Stefanić, M. Narczyk, B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, M. Luić, Validation of the catalytic mechanism of Escherichia coli purine nucleoside phosphorylase by structural and kinetic studies, Biochimie 93, 1610-1622 (2011).
  36. Z. Stefanic, M. Narczyk, G. Mikleusevic, B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, M. Luic, New phosphate binding sites in the crystal structure of Escherichia coli purine nucleoside phosphorylase complexed with phosphate and formycin A, FEBS Letters 586, 967-971 (2012).
  37. B.Wielgus-Kutrowska, K. Breer, M. Hashimoto, S. Hikishima, T. Yokomatsu, A. Dyzma, M. Narczyk, A. Girstun, K. Staroń, A. Bzowska, Trimeric purine nucleoside phosphorylase: exploring postulated one-third-of-the-sites binding in the transition-state, Bioorg Med Chem. 20, 6758-6769 (2012).
  38. Z. Stefanić, G. Mikleusević, M. Narczyk, B. Wielgus-Kutrowska, A. Bzowska, M. Luić, Still a long way to fully understanding the molecular mechanism of Escherichia coli purine nucleoside phosphorylase, Croat. Chem. Acta 86, 117-127 (2013).

Udział w projektach

  1. Biofizyczne podstawy działania fosforylaz nukleozydów purynowych oraz synteza i badania biologiczne ich inhibitorów o potencjalnym znaczeniu farmakologicznym
  2. Mechanizm wiązania ligandów oraz komunikacji pomiędzy podjednostkami cielęcej fosforylazy nukleozydów purynowych - badania mutantów o zmienionych właściwościach fluorescencyjnych
  3. Fałdowanie de novo białka zielonej fluorescencji (GFP) w aspekcie zastosowań w biotechnologii i biologii molekularnej.
  4. Enzymy homooligomeryczne o bardzo silnej (nieskonczonej) negatywnej kooperacji w wiązaniu ligandów i katalizie: czy natura jest rozrzutna?

Finansowanie

  1. Trzyletni grant Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2010 - 2013) "Enzymy homooligomeryczne o bardzo silnej (nieskonczonej) negatywnej kooperacji w wiązaniu ligandów i katalizie: czy natura jest rozrzutna?